Iluzja Kontroli

Krytyczna analiza prompt engineeringu

Czy naprawdę kontrolujemy AI — czy tylko tak nam się wydaje?

„Iluzja kontroli" to krytyczna analiza zjawiska, które w latach 2022-2024 narosło wokół prompt engineeringu — narracji przedstawiającej go jako kluczową kompetencję przyszłości, podczas gdy w rzeczywistości był jedynie przejściową techniką radzenia sobie z niedojrzałymi interfejsami pierwszej generacji modeli językowych.

To nie jest manifest anty-AI ani polemika z samą technologią. To próba rozliczenia obietnicy, która wyprzedziła rzeczywiste zrozumienie mechanizmów działania systemów probabilistycznych.

O czym naprawdę jest ta książka?

Anatomia zjawiska

Jak prompt engineering stał się symbolem luki między niepewnością użytkowników a potrzebą poczucia sprawczości wobec technologii, która z definicji nie jest w pełni przewidywalna.

Mechanika bez mistycyzmu

Tokeny zamiast słów. Prawdopodobieństwo vs. rozumienie. Dlaczego GPT, Claude i Grok nie myślą jak ludzie. Różnica między symulacją kompetencji a faktyczną kompetencją.

Przemysł który wyrósł na strachu

Kursy za 997 zł. Influencerzy AI. LinkedIn i kultura „ekspertów w tydzień". Prognozy z 2023 roku, które spektakularnie nie przetrwały próby czasu.

Granice możliwego

Okno kontekstu to nie pamięć. Biasy z danych treningowych nie znikną przez lepszy prompt. Brak intencjonalnej kreatywności. Dlaczego więcej tokenów ≠ lepsza inteligencja.

Dla kogo?

Dla osób pracujących z AI, które chcą zrozumieć dlaczego coś działa, a nie tylko jak to wykorzystać.

Dla decydentów potrzebujących rzetelnej oceny, kiedy użycie LLM ma sens biznesowy, a kiedy jest stratą zasobów.

Dla każdego, kto czuje, że między obietnicami a rzeczywistością AI jest przepaść — i chce ją zrozumieć.

Kluczowe tezy książki

Prompt engineering nie był oszustwem — ale marketing prompt engineeringu już tak.

Modele językowe nie rozumieją jak ludzie — symulują język na podstawie statystycznych wzorców.

Nie ma „idealnych promptów" — jest tylko lepsze lub gorsze przekazanie intencji w ramach systemu probabilistycznego.

Prawdziwa wartość nie leży w trikach, lecz w połączeniu świadomego promptowania z wiedzą domenową, krytycznym myśleniem i akceptacją ograniczeń.

Kolejne fale hype'u będą się powtarzać — przygotowanie polega na rozumieniu fundamentów, nie gonięciu za modami.

Co oferuje ta książka?

Wyjaśnienie, czym są modele językowe i jak faktycznie działają
Analizę psychologicznych mechanizmów, które sprawiły, że ludzie uwierzyli w „magiczne prompty"
Rozliczenie rynku kursów, certyfikatów i fałszywych zawodów
Praktyczny framework decyzyjny: kiedy AI, a kiedy człowiek
Przygotowanie na przyszłość — nie tylko AI, ale każdej nowej technologii

Czego nie znajdziesz

Gotowych promptów do skopiowania
Obietnic „zostań ekspertem w 7 dni"
Traktowania AI jak magicznego rozwiązania wszystkich problemów
Technologicznego entuzjazmu oderwanego od faktów

Struktura (5 części + zakończenie)

Część I: Anatomia Oszustwa
Czym naprawdę są modele językowe. Wielka iluzja „czytania". Mit struktury promptu.

Część II: Przemysł Iluzji
Narodziny fałszywego zawodu. Ekonomia oszustwa. Psychologia kupującego.

Część III: Granice Możliwego
Co prompt engineering może i czego nie może. Probabilistyczne kasyno. Twarde ograniczenia LLM.

Część IV: Obrońcy Wiary
Uczciwa obrona: to nie scam, jeśli rozumiemy ograniczenia. Gdzie to naprawdę działa.

Część V: Praktyka Bez Iluzji
Jak używać AI bez samozłudzenia. Kiedy ma sens, a kiedy jest stratą czasu. Edukacja w erze AI.

Zakończenie
Między narzędziem a iluzją: jak myśleć o AI w 2026 roku. To nie manifest anty-AI — to apel o uczciwość intelektualną.

Format: ebook (PDF)
Liczba stron: ~130
Język: Polski
Rok wydania: 2026

Autor: Maciej Kubiszewski

Ostateczne przesłanie

Prawdziwa przewaga w pracy z AI nie polega na znajomości formuł, lecz na rozumieniu, czym ta technologia jest — i czym nigdy nie będzie.

To książka o przejściu od zachwytu do zrozumienia. Od trików do myślenia. Od pytania „jak napisać lepszy prompt?" do pytania trudniejszego: „czy w ogóle powinienem używać AI w tym kontekście — i na jakich warunkach?"