M.I.N.D. Psychologia Mężczyzn. Model operacyjny pracy z presją, decyzją i przeciążeniem poznawczym w realnych warunkach silnego stresu

Autor: Michał Kaps | Wydawca: Lions Empire Sp. z o.o. | Łódź 2026 | Wydanie I

Publikacja przedstawia autorski model operacyjny M.I.N.D. (Mapping – Insight – Navigation – Debriefing), opracowany jako narzędzie psychologiczne przeznaczone dla osób funkcjonujących w warunkach przewlekłej presji zawodowej i życiowej. Tytuł nawiązuje do specyficznego profilu odbiorcy, mężczyzn działających w środowiskach o wysokiej ekspozycji na stres: menedżerów, handlowców, traderów, przedstawicieli służb operacyjnych i sportowców wyczynowych, jednak opisywane mechanizmy przeciążenia poznawczego i decyzyjnego mają charakter uniwersalny.

Część wprowadzająca opisuje genezę modelu. Autor: psycholog z wieloletnim doświadczeniem w sprzedaży i zarządzaniu, przedstawia własne doświadczenie wypalenia zawodowego jako punkt wyjścia do sformułowania narzędzia łączącego wiedzę naukową z praktyczną możliwością wdrożenia w warunkach realnego przeciążenia. Rozdział wyjaśnia, dlaczego klasyczny język psychologii klinicznej bywa nieadekwatny dla części mężczyzn i uzasadnia potrzebę podejścia operacyjnego, opartego na faktach, procedurach i analizie mechanizmów, nie na eksploracji emocji jako celu samym w sobie.

Część naukowa obejmuje cztery obszary psychologii stanowiące teoretyczny fundament modelu. Psychologia stresu i adaptacji (Lazarus i Folkman, Maslach, Demerouti) dostarcza opisu mechanizmów allostazy, erozji zasobów i wypalenia zawodowego. Psychologia osobowości: z wykorzystaniem modelu PEN Eysencka oraz Wielkiej Piątki, wyjaśnia, w jaki sposób indywidualny profil temperamentalno-osobowościowy staje się zarówno zasobem, jak i źródłem specyficznych błędów pod przeciążeniem. Psychologia decyzji i działania pod presją (Kahneman, Baddeley, Shields) opisuje mechanizmy rywalizacji między przetwarzaniem automatycznym (System 1) i kontrolowanym (System 2), tunelowanie uwagi, błędy poznawcze nasilające się pod obciążeniem (nadmierna pewność siebie, zakotwiczenie, pogoń za stratą, błąd potwierdzenia) oraz zjawisko przeciążenia pamięci roboczej. Psychologia Debriefingu i odporności (Tannenbaum, Cerasoli, Gollwitzer) uzasadnia skuteczność operacyjnej analizy po działaniu jako mechanizmu uczenia się proceduralnego i budowania rezyliencji.

Część strukturalna szczegółowo opisuje każdy z czterech modułów modelu. Mapping to identyfikacja środowiska działania: stresorów, zasobów, punktów ryzyka i wczesnych wskaźników przeciążenia poznawczego. Insight to analiza indywidualnego profilu osobowościowego i automatyzmów uruchamianych pod presją, rozpoznanie momentu, w którym zasób staje się pułapką. Navigation obejmuje operacyjne porządkowanie priorytetów, procedury mikro-resetów, reguły decyzyjne w formacie implementacyjnych intencji „jeśli–to" oraz bramki bezpieczeństwa minimalizujące koszt poznawczy działania. Debriefing zastępuje ocenę moralną analizą proceduralną: rekonstrukcją faktów, identyfikacją dominującego mechanizmu błędu i wdrożeniem jednej konkretnej korekty do kolejnego cyklu działania.

Część filozoficzno-aplikacyjna precyzuje charakter modelu: M.I.N.D. jest narzędziem operacyjno-psychologicznym, nie substytutem psychoterapii klinicznej. Omówione są zasady pracy metodą M.I.N.D., ramy etyczne oraz zastosowania w sześciu kontekstach: biznesie i zarządzaniu, sprzedaży, tradingu, służbach operacyjnych, sporcie wyczynowym oraz kryzysach życiowych.

Publikację zamyka część perspektywiczna, opisująca kierunki dalszego rozwoju modelu, jego potencjał badawczy w obszarze psychologii mężczyzn oraz planowaną infrastrukturę cyfrową. Każdy rozdział zawiera ćwiczenia praktyczne, od ćwiczeń baseline przez monitoring procesu po zaawansowaną kalibrację profilu, wraz z protokołami sesji indywidualnych i grupowych.

Książka zawiera rozbudowany aparat naukowy: odsyłacze do recenzowanych badań oraz bibliografię obejmującą kilkadziesiąt pozycji z zakresu psychologii poznawczej, klinicznej i organizacyjnej.