Literacki kod maturzysty 4/13 – Skąpiec Moliera

Co dzieje się z człowiekiem, który bardziej ufa rzeczom niż ludziom?

Skąpiec bywa zapamiętywany jako zabawna historia o Harpagonie i jego szkatułce. W rzeczywistości komedia pozwala rozważać znacznie więcej: pieniądz, rodzinę, zależność, miłość, władzę, bunt, pozór, samotność i społeczne role.

Czwarty tom serii porządkuje te problemy tak, aby uczeń potrafił wybierać materiał do tematu, a na poziomie rozszerzonym analizować sposób działania komedii, przestrzeni domu, szkatułki, języka i tradycji gatunkowej.

Poziom podstawowy – pieniądz jako źródło relacji i zależności

Harpagon podporządkowuje pieniądzom nie tylko własne decyzje, lecz także życie dzieci. Małżeństwa Elizy i Kleanta traktuje jako element kalkulacji ekonomicznej, a własne uczucie do Marianny podporządkowuje temu samemu systemowi.

Tom pozwala więc analizować skąpstwo nie jako pojedynczą cechę charakteru, ale jako mechanizm wpływający na rodzinę, miłość, władzę, bunt i samotność bohatera.

W części PP pojawiają się również problemy maski, pozorów, pochlebstwa, zależności służby oraz przypadku. Uczeń widzi, jak ludzie funkcjonują w domu Harpagona zależnie od dostępu do pieniędzy i od pozycji, jaką wobec niego zajmują.

Poziom rozszerzony – jak komedia buduje sens

Na PR uczeń analizuje dom jako przestrzeń kontroli, szkatułkę jako centrum świata Harpagona, system postaci, akcję skupioną wokół pieniędzy oraz finał, w którym bohater nie przechodzi moralnej przemiany.

Tom pokazuje także współdziałanie komedii charakteru, obyczajowej i intrygi, farsy oraz różnych odmian komizmu. Język, sytuacja i konstrukcja postaci nie służą wyłącznie rozrywce – ośmieszają chciwość, ujawniają samotność Harpagona i pokazują moralne koszty podporządkowania życia jednej wartości.

Konteksty Plauta, Aulularii, toposu skąpca, commedii dell’arte oraz klasycyzmu francuskiego pomagają zobaczyć, jak Molier korzysta z wcześniejszych wzorców i przystosowuje je do własnej diagnozy społecznej.

Warsztat maturalny

Ćwiczenia obejmują między innymi pracę z plakatami teatralnymi, pytaniami do matury ustnej oraz rozpoznawaniem konstrukcji wypracowania. Na PP uczeń analizuje pracę o pieniądzu, a na PR – wypracowanie dotyczące komedii i funkcji jej rozwiązań.

W pakiecie

Do pełnego tomu dołączamy wersję bardzo zwięzłą.

Ten tom przyda Ci się szczególnie, jeśli:

• kojarzysz Harpagona tylko ze skąpstwem i zgubioną szkatułką;

• chcesz wykorzystać Skąpca do tematów o pieniądzu, rodzinie, miłości, władzy, samotności i zależności;

• przygotowujesz się do PR i chcesz analizować komizm, gatunek, przestrzeń, symboliczny przedmiot i konstrukcję finału;

• potrzebujesz ćwiczenia w rozpoznawaniu budowy wypracowania i funkcji użytego materiału.

Tom 4/13 pomaga zobaczyć, że komedia Moliera nie kończy się na śmiechu z chciwego bohatera. Pokazuje, jak pieniądz organizuje relacje, jak władza rodzica przechodzi w kontrolę i jak forma komedii ujawnia moralną pustkę człowieka, który bardziej ufa rzeczom niż ludziom.