Literacki kod maturzysty 5/13 – Dziady cz. III Adama Mickiewicza

Jak uporządkować jedną z najtrudniejszych lektur obowiązkowych i naprawdę umieć z niej korzystać na maturze?

Dziady cz. III są rozbudowane, fragmentaryczne i prowadzą jednocześnie przez historię, politykę, cierpienie, religię, metafizykę i spór o sens działania jednostki. Uczeń może znać wiele scen, a mimo to mieć trudność z wyborem właściwego materiału do tematu.

Piąty tom serii porządkuje dramat problemami zamiast fabułą. Pomaga przejść od martyrologii i buntu Konrada przez mesjanizm, psychomachię, władzę, społeczeństwo oraz wolność aż do otwartej formy dramatu.

Poziom podstawowy – osiem problemów

Pierwszy obszar to martyrologia: cierpienie młodzieży, rodzin i świadków buduje pamięć wspólnoty oraz moralnie oskarża carat.

Drugi prowadzi przez przemianę Gustawa w Konrada, samotność bohatera, jego prometeizm i hybris. Miłość do narodu staje się źródłem wielkości, ale również pychy i żądania władzy nad ludźmi.

Kolejne problemy obejmują cierpienie wobec Boga i kontrast buntu Konrada z pokorą księdza Piotra, psychomachię, władzę jako system przemocy, pęknięcie społeczeństwa między „skorupą” i „lawą”, różne formy wolności i zniewolenia oraz otwartą konstrukcję dramatu.

Motywy i postacie

Tom porządkuje również samotność, milczenie, modlitwę, zemstę oraz słowo, pieśń i głos. Pokazuje funkcje Konrada, księdza Piotra, Senatora, Pani Rollison, Sobolewskiego, Cichowskiego, Wysockiego i Ewy oraz najważniejsze kontrasty między nimi.

Poziom rozszerzony – jak dramat tworzy sens

Na PR uczeń analizuje romantyczną czasoprzestrzeń, synkretyzm i mieszanie konwencji, znaki, styl i język oraz tradycję literacką i kulturową.

Ważne stają się symbole „skorupy i lawy”, rana Konrada, liczba czterdzieści i cztery oraz krzyż Polski. Uczeń bada retorykę Wielkiej Improwizacji, stylizację biblijną, język władzy, patos, groteskę i tragizm.

Prometeizm zostaje pokazany jako romantyczne przekształcenie mitu. Porównanie z Kordianem, Biblią i dramatem szekspirowskim pomaga zobaczyć, że Mickiewicz nie powtarza gotowych wzorców, lecz zmienia ich funkcję.

Ćwiczenia maturalne

Część ćwiczeniowa obejmuje PP i PR: pracę z materiałem historycznoliterackim, odniesieniami biblijnymi, metaforą „skorupy i lawy”, plakatem, akapitem argumentacyjnym, planem wypracowania, pytaniami ustnymi oraz analizą tradycji, synkretyzmu, przestrzeni, oniryzmu i kategorii estetycznych.

W pakiecie

Do pełnego tomu dołączamy 8-stronicową wersję bardzo zwięzłą.

Ten tom przyda Ci się szczególnie, jeśli:

• gubisz się w fragmentarycznej budowie dramatu;

• pamiętasz sceny, ale nie wiesz, do jakich problemów najlepiej je wykorzystać;

• chcesz uporządkować martyrologię, prometeizm, mesjanizm, władzę, społeczeństwo i wolność;

• przygotowujesz się do PR i potrzebujesz analizy synkretyzmu, symboli, języka, stylizacji biblijnej i tradycji;

• potrzebujesz szybkiego materiału do powtórki przed egzaminem.

Tom 5/13 pomaga zamienić rozbudowane i fragmentaryczne Dziady cz. III w materiał, po którym można poruszać się świadomie. Nie musisz pamiętać wszystkiego naraz. Uczysz się rozpoznawać problem, odnajdywać właściwą scenę, analizować jej znaczenie i wykorzystywać formę dramatu tam, gdzie wymaga tego poziom rozszerzony.