Literacki kod maturzysty – 13 lektur obowiązkowych

13 lektur. Dwa poziomy pracy. Jeden system, który prowadzi od znajomości tekstu do samodzielnego myślenia i pisania na maturze.

Literacki kod maturzysty nie jest serią streszczeń ani zestawem trzynastu niezależnych opracowań. Każdy tom pomaga dobrze poznać konkretną lekturę, ale wszystkie razem tworzą spójny kurs pracy z literaturą i wypracowaniem maturalnym.

Seria obejmuje 13 lektur obowiązkowych poznawanych w całości:

Mitologię Jana Parandowskiego, Antygonę Sofoklesa, Makbeta Williama Szekspira, Skąpca Moliera, Dziady cz. III Adama Mickiewicza, Lalkę Bolesława Prusa, Zbrodnię i karę Fiodora Dostojewskiego, Wesele Stanisława Wyspiańskiego, Przedwiośnie Stefana Żeromskiego, Zdążyć przed Panem Bogiem Hanny Krall, Dżumę Alberta Camusa, Rok 1984 George’a Orwella i Tango Sławomira Mrożka.

Dwa poziomy – dwa różne sposoby pracy

Seria została przygotowana zarówno dla maturzystów zdających poziom podstawowy, jak i rozszerzony, ale PR nie jest po prostu trudniejszą wersją PP.

Na poziomie podstawowym uczeń pracuje z problemami dotyczącymi człowieka, jego wyborów, odpowiedzialności, relacji, wartości, wspólnoty, władzy, cierpienia czy poznawania rzeczywistości. Wybiera potrzebne fakty z utworu, analizuje je, wykorzystuje funkcjonalny kontekst i dochodzi do wniosku odpowiadającego problemowi.

Na poziomie rozszerzonym zmienia sposób patrzenia na literaturę. Bada między innymi czas i przestrzeń, narrację, kreację bohatera, język, kompozycję, gatunek, konwencje, symbole, tradycję literacką i sposób związania utworu z epoką. Nie wystarczy więc nazwać środka czy zjawiska – trzeba zobaczyć jak zostało zastosowane, jaką pełni funkcję i jakie znaczenia dzięki niemu powstają.

Nie uczysz się lektury „do jednego tematu”

Każdy tom jest zbudowany problemowo. Dzięki temu jedna lektura może pracować w wielu różnych tematach.

W całej serii powracają między innymi problemy:

wolności, wyboru i odpowiedzialności; cierpienia i sytuacji granicznej; dobra, zła, winy i przemiany; władzy, buntu i przemocy; relacji i samotności; tożsamości i pamięci; prawdy i manipulacji; jednostki i wspólnoty; wartości i postaw.

Uczeń nie zapamiętuje więc gotowej odpowiedzi. Uczy się wybierać z lektury ten materiał, który rzeczywiście odpowiada konkretnemu tematowi.

Każdy tom rozwija również warsztat maturalny

To jedna z najważniejszych cech całej serii.

Pierwsze tomy mocniej prowadzą ucznia. Kolejne stopniowo ograniczają wsparcie i wymagają coraz większej samodzielności.

Droga zaczyna się od odróżnienia potrzebnego faktu od streszczenia, a później prowadzi przez:

organizowanie rozumowania → odróżnianie argumentu od przykładu → kontrolę konstrukcji wypowiedzi → łączenie złożonego materiału → ocenę funkcjonalności odwołania → samodzielną poprawę rozumowania → ocenę jakości argumentacji → pogłębianie argumentów → budowanie struktury i spójności → redakcję języka → kontrolę poprawności zapisu i porównywanie utworów → ocenę pracy według kryteriów egzaminacyjnych.

W trzynastym tomie uczeń dochodzi do momentu, w którym potrafi spojrzeć na wypracowanie z perspektywy egzaminatora.

Trzy etapy samodzielności

Cała seria została pomyślana jako stopniowe przechodzenie od prowadzenia do samodzielności:

T. 1–4: wybieram → analizuję → wnioskuję
Uczeń buduje fundament: selekcjonuje materiał, analizuje go i zaczyna kontrolować konstrukcję argumentacji.

T. 5–8: buduję → sprawdzam → poprawiam
Uczy się oceniać funkcjonalność odwołań, jakość argumentów i zgodność rozumowania z tematem.

T. 9–13: projektuję → redaguję → oceniam
Samodzielnie rozwija całą wypowiedź, kontroluje strukturę, język i zapis, porównuje utwory, poprawia tekst i stosuje kryteria oceniania.

Stała konstrukcja pełnych e-booków

Tomy zachowują wspólną logikę pracy. Obejmują między innymi:

Paszport lektury,
Kod epoki,
Część I – poziom podstawowy,
Część II – poziom rozszerzony,
Część III – Warsztat,
Zakończenie,
Aneks pojęć potrzebnych w pracy z utworem.

Do materiałów przygotowywane są także wersje bardzo zwięzłe do szybkiej powtórki oraz infografiki, które pomagają uporządkować najważniejsze zależności.

Mapa Literackiego Kodu – wybierasz problem, nie uczysz się wszystkiego naraz

Seria została uzupełniona systemem Map Literackiego Kodu. Mapa PP pomaga sprawdzić, do jakich problemów można wykorzystać konkretną lekturę, a mapa PR – jakie zagadnienia literackie rzeczywiście można na niej analizować.

Dzięki temu zamiast pytać:

Którą lekturę znam najlepiej?

uczeń może zacząć od ważniejszego pytania:

Czego muszę dowieść i która lektura daje mi do tego najlepszy materiał?

Seria nie wymaga czytania wszystkich materiałów od początku do końca

To również część jej koncepcji.

Jeżeli uczeń potrzebuje konkretnego problemu – otwiera właściwy moduł.
Jeżeli zna lekturę, ale ma problem z pisaniem – przechodzi do Warsztatu.
Jeżeli powtarza przed egzaminem – korzysta z wersji bardzo zwięzłej.
Jeżeli pamięta hasło, ale nie potrafi go wyjaśnić – wraca tylko do potrzebnej części pełnego e-booka.

Dla nauczyciela seria może być natomiast bankiem gotowych modułów dydaktycznych: do lekcji problemowej, zajęć PR, pracy domowej, powtórki przekrojowej, diagnozy konkretnego błędu czy różnicowania poziomu wsparcia w klasie.

Co jest najważniejsze w całej serii?

Nie chodzi o zapamiętanie trzynastu opracowań.

Chodzi o zbudowanie jednego warsztatu, który uczeń potrafi uruchomić wobec nowego tematu:

rozpoznaj problem → wybierz materiał → przeanalizuj → uzasadnij → sprawdź → popraw → oceń.

Literacki kod maturzysty to 13 pełnych opracowań lektur obowiązkowych, dwa odrębne poziomy pracy, warsztat rozwijany z tomu na tom, wersje bardzo zwięzłe i materiały graficzne – połączone w jeden system prowadzący od wiedzy o lekturze do samodzielnego wykorzystania jej na maturze.