Historia Kościoła katolickiego to opowieść o wierze, nadziei i duchowej wspólnocie, ale także o władzy, strachu i milczeniu. Za murami Watykanu, w cieniu katedr i bazylik, rozgrywały się wydarzenia, o których nie uczy się w szkołach, a które ukształtowały losy całych narodów. To właśnie te nieopowiedziane karty tworzą naszą czarną kronikę – zapis grzechów i nadużyć, które przez wieki były skrzętnie ukrywane.

Nie jest to jednak książka pisana z pozycji wroga religii. Nie znajdziesz tu prostego oskarżenia ani pustych haseł. To raczej próba zajrzenia za kurtynę – spojrzenia na Kościół jako instytucję, która od dwóch tysięcy lat łączy w sobie sacrum i profanum, duchowość i politykę, miłość i przemoc. Jak pisał jeden z najwybitniejszych badaczy Kościoła, Hans Küng: „Historia Kościoła jest jednocześnie historią świętości i historii winy” (por. Küng, Kościół katolicki, 2005).

Moim celem jest oddanie głosu tym faktom, które zostały przemilczane, oraz tym świadkom, których relacje często kwestionowano. Sięgam do źródeł – do Biblii, ale także do tekstów, które nigdy nie weszły do kanonu: ewangelii gnostyckich, apokryfów, zwojów z Qumran. Odwołuję się do pism Ojców Kościoła, ale i do relacji świeckich kronikarzy, takich jak Tacyt czy Józef Flawiusz, którzy na własny sposób opisywali pierwsze wieki chrześcijaństwa. Sięgam także do dokumentów kościelnych, soborowych dekretów i archiwalnych materiałów, które dziś stają się dostępne dla badaczy – choć wciąż ogromna część tajemnic kryje się w Archivum Secretum Vaticanum.

„Czarna kronika” nie jest jednak suchą kroniką faktów. To opowieść o ludziach i systemach, o królach i papieżach, o zwykłych wiernych i wielkich herezjarchach. To historia, w której słowo „zbawienie” często stawało się pretekstem do władzy, a „prawda” bywała tłumiona w imię doktryny. Jak zauważył historyk John Cornwell w głośnej pracy Papież Hitlera (1999), „Kościół, który miał być światłem narodów, niejednokrotnie stawał się cieniem, w którym ukrywano kompromisy i winy”.

Dlaczego więc ta książka? Bo wierzę, że prawda, nawet trudna, wyzwala. W świecie, w którym Kościół wciąż ma ogromny wpływ na życie milionów ludzi – w Polsce być może większy niż w wielu innych krajach – potrzebujemy odwagi, by spojrzeć na jego historię bez iluzji. To nie jest atak na wiarę. To zaproszenie do refleksji nad tym, jak instytucja, która miała być strażniczką Ewangelii, tak często stawała się jej zaprzeczeniem.

Będziemy więc krok po kroku przechodzić przez wieki: od prostych wspólnot pierwszych chrześcijan, przez czasy krucjat i inkwizycji, renesansowych papieży-książąt, aż po współczesne skandale finansowe i afery pedofilskie. Każdy rozdział tej opowieści to kolejna odsłona „czarnej kroniki”, która – choć bolesna – jest niezbędna, by zrozumieć, czym naprawdę jest i czym może stać się Kościół.

Na końcu tej drogi pozostaje pytanie: czy możliwa jest odnowa? Czy Kościół, który przez wieki łączył sacrum i grzech, ma jeszcze szansę na powrót do swojego pierwotnego przesłania? Odpowiedzi nie znajdziesz w gotowych tezach – być może znajdziesz je w sobie samym, gdy zamkniesz tę książkę i spojrzysz na wiarę oraz instytucję Kościoła nowymi oczami.