W opinii historyków wojskowości traktat hetmana Jana Tarnowskiego – Consilium rationis bellicae jest pierwszym, w pełni oryginalnym i jednocześnie najwybitniejszym dziełem staropolskiego piśmiennictwa wojskowego XVI wieku.

Jan Tarnowski, z racji pełnionego urzędu hetmana wielkiego koronnego, zdobytej praktyki i doświadczenia, jako naczelny dowódca całej armii koronnej, był w sposób szczególny predestynowany do napisania traktatu o sztuce wojennej. U schyłku życia postanowił przekazać potomnym swoje bogate doświadczenie militarne. Owocem tej decyzji było dzieło opublikowane pod łacińskim tytułem Consilium rationis bellicae, ale napisane po polsku. Zostało wydane w Tarnowie w 1558 roku przez drukarza Łazarza Andrysowica, który ukończył pracę 9 marca tegoż roku.

Wśród głównych zagadnień tematycznych traktatu można wyróżnić:

1) ogólny problem zapewnienia właściwej obronności państwa, szczególnie na kresach południowo-wschodnich;

2) strategię i taktykę, a zwłaszcza sposoby walki z Tatarami i Turkami;

3) problemy szczegółowe, takie jak: organizacja, uzbrojenie, szkolenie, dyscyplina, finansowanie i zaopatrzenie wojska;

4) myśl stworzenia stałego wojska zaciężnego, jako jeden z najważniejszych postulatów dzieła, ze względu na niezdatność pospolitego ruszenia do samodzielnego działania i brak środków na finansowanie obrony potocznej.

Data wydania: 2021
Format: PDF
Liczba stron: 50
ISBN: 978-83-66315-95-2
Kategoria: Historia wojskowości
Tagi: piśmiennictwo wojskowe, sztuka wojenna, strategia wojskowa, taktyka wojskowa, źródła historyczne

Spis treści

Przedmowa wydawcy 4
Consilium rationis bellicae 9
Prooemium 10
Przedmowa (Przekład z języka łacińskiego) 12
Król jego miłość 14
Hetman 19
Wojska ciągnienie 29
Rotmistrz 32
Rycerstwo 35
Poddanie zamku 38
Furmani 38
Szynkarze 39
Obrona pospolita 40
Obrona obecna 42
Nauka kładzenia obozu 47