Edytowalne wymagania edukacyjne z etyki dla klasy I na rok szkolny 2026/2027, opracowane zgodnie z nową podstawą programową obowiązującą uczniów rozpoczynających pierwszy etap edukacyjny. Materiał jest przeznaczony do wykorzystania podczas nieobowiązkowych zajęć etyki oraz wspiera systematyczne obserwowanie rozwoju ucznia, przekazywanie informacji zwrotnej i formułowanie oceny opisowej.

Dokument przekłada zapisy podstawy programowej na konkretne sytuacje bliskie doświadczeniu dziecka. Uczeń rozpoznaje wartości, ocenia proste zachowania, przewiduje ich skutki, uczy się uzasadniać własne zdanie oraz podejmować odpowiedzialne działania wobec siebie, innych osób i przyrody.

Zakres materiału

Wymagania obejmują cztery obszary:

1. Ja i etyka – rozpoznawanie dobra i zła, wartości, intencji oraz skutków działania;

2. Ja i moje życie – odpowiedzialność, prawa, obowiązki, bezpieczeństwo i troska o siebie;

3. Ja wśród ludzi – szacunek, życzliwość, współpraca, reagowanie na krzywdę i rozwiązywanie konfliktów;

4. Ja i przyroda – troska o zwierzęta, rośliny, środowisko i odpowiedzialność za własne działania.

Materiał uwzględnia także formalne powiązania z modułem kultura tam, gdzie wynikają one z podstawy programowej. Teksty literackie, opowiadania, filmy, ilustracje i scenki służą analizowaniu postaw, wartości, decyzji i ich konsekwencji.

Co zawiera każda karta?

Każdy obszar obejmuje:

• konkretną umiejętność ucznia;

• dokładne odniesienie do odpowiednich punktów podstawy programowej;

• zakres przewidziany dla klasy I;

• kryteria sukcesu;

• możliwe sytuacje, w których uczeń może pokazać umiejętność;

• cztery poziomy opanowania;

• przykładowy następny krok.

Cztery poziomy opanowania

Umiejętności opisano na poziomach:

• wymaga systematycznego wsparcia;

• rozwija umiejętność;

• wykonuje samodzielnie;

• stosuje samodzielnie i elastycznie.

Poziomy nie są stopniami szkolnymi ani rankingiem dzieci.

Stopnie opanowania umiejętności zostały opracowane w formule informacji zwrotnej. Pokazują, co uczeń już rozumie i potrafi zastosować, z czym ma trudność, z jakiego wsparcia korzysta oraz jaki może być jego kolejny krok. Mogą być wykorzystywane podczas bieżącego przekazywania informacji zwrotnej oraz przy formułowaniu śródrocznej i rocznej oceny opisowej.

Kryteria sukcesu i możliwe dowody

Kryteria sukcesu wskazują, po czym można rozpoznać opanowanie konkretnej umiejętności. Uczeń może wykazać osiągnięcie między innymi poprzez:

• analizę opowiadania, ilustracji lub scenki;

• rozpoznanie zachowania pomagającego albo krzywdzącego;

• wskazanie wartości obecnej w danej sytuacji;

• podanie prostego uzasadnienia;

• przewidzenie skutku działania;

• zaproponowanie sposobu rozwiązania konfliktu;

• działanie pomocowe;

• rozmowę, samoocenę lub refleksję po wykonanym zadaniu;

• pracę plastyczną, komiks lub krótką wypowiedź o wartości.

Możliwe dowody osiągnięcia umiejętności pokazują, w jakiej formie uczeń może wykazać, że opanował określone wymaganie. Ułatwiają nauczycielowi rzetelne ocenianie na podstawie różnych, obserwowalnych rezultatów pracy, a nie jednego rodzaju zadania. Jednocześnie zwiększają przejrzystość wymagań dla ucznia i rodzica, ponieważ wskazują, po czym można rozpoznać osiągnięcie danej umiejętności.

Neutralne światopoglądowo ocenianie

Ocenie podlegają:

• rozumienie pojęć i wartości;

• analiza zachowania;

• przewidywanie konsekwencji;

• uzasadnianie opinii;

• słuchanie innych osób;

• stosowanie poznanych zasad;

• odpowiedzialne reagowanie.

Ocenie nie podlegają:

• przekonania religijne lub niereligijne;

• światopogląd dziecka;

• prywatne doświadczenia;

• zgodność opinii ucznia z poglądem nauczyciela.

Co wyróżnia materiał?

• zgodność z nową podstawą programową dla klasy I;

• dokładne odniesienia do jej zapisów;

• cztery obszary dostosowane do rozwoju siedmioletniego dziecka;

• wymagania oparte na konkretnych działaniach;

• poziomy zapisane językiem informacji zwrotnej;

• gotowe następne kroki;

• arkusz syntezy do oceny opisowej;

• neutralność światopoglądowa;

• edytowalna forma umożliwiająca dostosowanie dokumentu do potrzeb uczniów.

  Dokument został opracowany na podstawie przewidywanego, bazowego rozkładu materiału dla danej klasy. Przed przyjęciem wymaga zweryfikowania i dostosowania przez nauczyciela do realizowanego programu nauczania, kolejności treści, statutu szkoły, zasad oceniania oraz potrzeb konkretnego zespołu klasowego.