Edytowalne wymagania edukacyjne z etyki dla klasy II na rok szkolny 2026/2027, opracowane zgodnie z podstawą programową obowiązującą uczniów kontynuujących pierwszy etap edukacyjny. Dokument wspiera planowanie pracy, obserwowanie rozwoju ucznia, przekazywanie informacji zwrotnej oraz formułowanie śródrocznej i rocznej oceny opisowej.

W roku szkolnym 2026/2027 uczniowie klasy II pozostają objęci podstawą programową z 2017 r. z późniejszymi zmianami. Dokument nie odwołuje się więc do formalnych modułów przekrojowych nowej podstawy obowiązującej klasę I.

Zakres materiału

Wymagania obejmują cztery grupy umiejętności:

1. Godność, wolność i szacunek

   • dostrzeganie godności własnej i innych osób;

   • rozumienie granic wolności;

   • dbanie o własne granice i respektowanie granic innych;

   • kulturalne wyrażanie swojego stanowiska.

2. Dobro, zło, wybory i konsekwencje

   • rozpoznawanie zachowań pomagających, krzywdzących i niesprawiedliwych;

   • podawanie prostego uzasadnienia oceny;

   • przewidywanie bezpośrednich skutków działania;

   • przyjmowanie odpowiedzialności;

   • podejmowanie próby naprawienia wyrządzonej szkody.

3. Relacje, wspólnoty i zasady

   • współpraca w rodzinie, klasie i szkole;

   • respektowanie ustaleń;

   • słuchanie innych osób;

   • rozwiązywanie prostych konfliktów;

   • uwzględnianie potrzeb innych i wspólnego dobra.

4. Stosowanie zasad w codziennym życiu

   • wykorzystywanie poznanych wartości w typowych sytuacjach;

   • pomaganie, mówienie prawdy i dotrzymywanie ustaleń;

   • reagowanie na krzywdę i niesprawiedliwość;

   • zwracanie się o pomoc, gdy sytuacja przekracza możliwości dziecka.

Teksty literackie, filmy, ilustracje i scenki mogą stanowić kontekst rozmowy o wartościach, ale nie są w tym dokumencie oznaczane jako formalny moduł podstawy programowej.

Co zawiera dokument?

Każdy obszar obejmuje:

• konkretną umiejętność ucznia;

• odniesienie do właściwych zapisów podstawy programowej;

• zakres dostosowany do klasy II;

• kryteria sukcesu;

• możliwe dowody osiągnięcia umiejętności;

• cztery poziomy opanowania;

• przykładowy kolejny krok w uczeniu się.

Cztery poziomy opanowania

Umiejętności zostały opisane na poziomach:

• wymaga systematycznego wsparcia;

• rozwija umiejętność;

• wykonuje samodzielnie;

• stosuje samodzielnie i elastycznie.

Nie są to stopnie szkolne ani ogólna ocena ucznia. Każdy poziom odnosi się do konkretnej umiejętności.

Stopnie opanowania umiejętności zostały zapisane w formule informacji zwrotnej. Pokazują, co uczeń już potrafi, z czym nadal ma trudność, jakiego wsparcia potrzebuje oraz jaki może być jego kolejny krok. Mogą być wykorzystywane podczas oceniania bieżącego, przekazywania informacji zwrotnej oraz formułowania śródrocznej i rocznej oceny opisowej.

W klasach I–III śródroczne i roczne oceny klasyfikacyjne z zajęć edukacyjnych są opisowe. Sposób ustalania ocen bieżących określa statut szkoły.

Kryteria sukcesu i możliwe dowody

Uczeń może wykazać opanowanie umiejętności między innymi poprzez:

• analizę opowiadania, filmu, ilustracji lub sytuacji;

• rozpoznanie zachowania dobrego, krzywdzącego albo niesprawiedliwego;

• podanie prostego uzasadnienia swojej oceny;

• porównanie dwóch sposobów postępowania;

• przewidzenie konsekwencji decyzji;

• odegranie scenki;

• zaproponowanie rozwiązania konfliktu;

• wskazanie sposobu naprawienia szkody;

• kartę refleksji lub samooceny;

• plakat, komiks albo krótką wypowiedź o wartości;

• udział w działaniu pomocowym.

Możliwe dowody osiągnięcia umiejętności pokazują, w jakiej formie uczeń może wykazać, że opanował określone wymaganie. Ułatwiają nauczycielowi rzetelne ocenianie na podstawie różnych, obserwowalnych rezultatów pracy, a nie jednego rodzaju zadania. Jednocześnie zwiększają przejrzystość wymagań dla ucznia i rodzica, ponieważ wskazują, po czym można rozpoznać osiągnięcie danej umiejętności.

Katalog dowodów jest otwarty. Uczeń nie musi realizować wszystkich wskazanych form.

Neutralne ocenianie

Ocenie podlegają:

• rozumienie pojęć i zasad;

• rozpoznawanie problemu moralnego;

• uzasadnianie oceny;

• przewidywanie konsekwencji;

• słuchanie innych osób;

• stosowanie poznanych zasad;

• refleksja nad własnym działaniem.

Ocenie nie podlegają osobiste przekonania religijne lub niereligijne, światopogląd, sytuacja rodzinna ani zgodność opinii ucznia z poglądem nauczyciela.

Co wyróżnia materiał?

• właściwa podstawa programowa dla klasy II;

• zakres dostosowany do drugiego roku nauki;

• konkretne, obserwowalne działania ucznia;

• cztery poziomy zapisane językiem informacji zwrotnej;

• kryteria sukcesu połączone z poziomami opanowania;

• różnorodne możliwe dowody;

• przykładowe kolejne kroki;

• arkusz syntezy do oceny opisowej;

• neutralność światopoglądowa;

• edytowalna forma.

  Dokument został opracowany na podstawie przewidywanego, bazowego rozkładu materiału dla danej klasy. Przed przyjęciem wymaga zweryfikowania i dostosowania przez nauczyciela do realizowanego programu nauczania, kolejności treści, statutu szkoły, zasad oceniania oraz potrzeb konkretnego zespołu klasowego.