Edytowalne wymagania edukacyjne z etyki dla klasy III na rok szkolny 2026/2027, opracowane zgodnie z podstawą programową obowiązującą uczniów kończących pierwszy etap edukacyjny. Dokument porządkuje oczekiwane osiągnięcia końca etapu, wspiera bieżącą informację zwrotną oraz przygotowanie śródrocznej i rocznej oceny opisowej.

W roku szkolnym 2026/2027 uczniowie klasy III realizują podstawę programową z 2017 r. z późniejszymi zmianami. W dokumencie nie zastosowano formalnych modułów przekrojowych nowej podstawy obowiązującej klasę I.

Zakres materiału

Wymagania obejmują cztery grupy umiejętności:

1. Godność, wolność i szacunek

   • wyjaśnianie znaczenia godności i szacunku;

   • rozumienie związku między wolnością i odpowiedzialnością;

   • asertywne komunikowanie własnych granic;

   • respektowanie granic innych osób;

   • analizowanie sytuacji z kilku perspektyw.

2. Dobro, zło, wybory i odpowiedzialność

   • odróżnianie dobra od zła;

   • odróżnianie trwałego dobra od chwilowej korzyści lub przyjemności;

   • porównywanie możliwych decyzji;

   • przewidywanie konsekwencji dla siebie i innych;

   • przyjmowanie odpowiedzialności i planowanie naprawienia szkody.

3. Relacje, wspólnoty, wartości i normy

   • rozumienie znaczenia rodziny, klasy, szkoły i innych wspólnot;

   • respektowanie zasad i zobowiązań;

   • szanowanie wartości ważnych dla innych osób;

   • rozwiązywanie konfliktów przez rozmowę;

   • ocenianie, czy dana zasada służy bezpieczeństwu, szacunkowi i wspólnemu dobru.

4. Stosowanie zasad i refleksja nad postępowaniem

   • wykorzystywanie poznanych wartości podczas podejmowania decyzji;

   • odnoszenie treści opowiadania, filmu lub sytuacji do własnego działania;

   • reagowanie na krzywdę, niesprawiedliwość i presję;

   • ocenianie skutków podjętej decyzji;

   • formułowanie konstruktywnego kolejnego kroku.

Zakres klasy III pokazuje progresję względem klasy II: uczeń nie tylko rozpoznaje i stosuje zasadę, lecz także porównuje rozwiązania, uwzględnia różne perspektywy, uzasadnia decyzję i ocenia jej konsekwencje.

Co zawiera dokument?

Każdy obszar obejmuje:

• efekt uczenia się;

• odniesienie do właściwych zapisów podstawy programowej;

• zakres dostosowany do końca pierwszego etapu;

• kryteria sukcesu;

• możliwe dowody osiągnięcia umiejętności;

• cztery poziomy opanowania;

• przykładowy następny krok.

Informacja zwrotna i ocena opisowa

Zastosowano cztery poziomy:

• wymaga systematycznego wsparcia;

• rozwija umiejętność;

• wykonuje samodzielnie;

• stosuje samodzielnie i elastycznie.

Poziomy nie są stopniami szkolnymi. Nie ustala się jednego poziomu dla całej etyki i nie oblicza średniej z poziomów.

Stopnie opanowania umiejętności zostały opracowane w formule informacji zwrotnej. Wskazują osiągnięcia ucznia, zauważony postęp, aktualną trudność, potrzebny zakres wsparcia oraz dalszy kierunek pracy. Mogą być wykorzystywane podczas oceniania bieżącego oraz przy formułowaniu śródrocznej i rocznej oceny opisowej kończącej pierwszy etap edukacyjny.

W klasach I–III śródroczne i roczne oceny klasyfikacyjne z zajęć edukacyjnych są ocenami opisowymi, natomiast zasady oceniania bieżącego określa statut szkoły.

Kryteria sukcesu i możliwe dowody

Dowodem opanowania umiejętności może być między innymi:

• analiza opowiadania, filmu, ilustracji lub zdarzenia;

• samodzielne uzasadnienie oceny postępowania;

• porównanie kilku możliwych decyzji;

• wskazanie wartości obecnych w sytuacji;

• przewidzenie konsekwencji dla różnych osób;

• scenka i propozycja rozwiązania konfliktu;

• plan naprawienia wyrządzonej szkody;

• refleksja nad własnym działaniem;

• karta samooceny;

• komiks, plakat, list lub krótki tekst o wartości;

• udział w działaniu na rzecz klasy, szkoły, osoby potrzebującej albo wspólnego dobra.

Możliwe dowody osiągnięcia umiejętności pokazują, w jakiej formie uczeń może wykazać, że opanował określone wymaganie. Ułatwiają nauczycielowi rzetelne ocenianie na podstawie różnych, obserwowalnych rezultatów pracy, a nie jednego rodzaju zadania. Jednocześnie zwiększają przejrzystość wymagań dla ucznia i rodzica, ponieważ wskazują, po czym można rozpoznać osiągnięcie danej umiejętności.

Katalog dowodów jest otwarty. Ta sama umiejętność może zostać wykazana w kilku różnych formach.

Neutralność światopoglądowa

Ocenie podlegają:

• rozumienie wartości i zasad;

• rozpoznawanie problemów moralnych;

• analizowanie możliwych działań;

• przewidywanie konsekwencji;

• uzasadnianie własnego stanowiska;

• słuchanie argumentów innych osób;

• refleksja i odpowiedzialne działanie.

Ocenie nie podlegają:

• wiara lub jej brak;

• światopogląd ucznia;

• osobiste przekonania;

• prywatne doświadczenia;

• sytuacja rodzinna;

• zgodność stanowiska ucznia z opinią nauczyciela.

Uczeń może przedstawić odmienne stanowisko, pod warunkiem że odnosi się do problemu, podaje uzasadnienie i wypowiada się z poszanowaniem innych osób.

Co wyróżnia materiał?

• wymagania odpowiadające końcowi pierwszego etapu;

• właściwa podstawa programowa dla klasy III;

• wyraźna progresja względem klasy II;

• konkretne działania zamiast ogólnych deklaracji;

• cztery poziomy sformułowane jako informacja zwrotna;

• kryteria sukcesu powiązane z poziomami;

• przykładowe kolejne kroki;

• różnorodne dowody osiągnięć;

• arkusz syntezy do oceny opisowej;

• neutralność światopoglądowa;

• edytowalna forma.

  Dokument został opracowany na podstawie przewidywanego, bazowego rozkładu materiału dla danej klasy. Przed przyjęciem wymaga zweryfikowania i dostosowania przez nauczyciela do realizowanego programu nauczania, kolejności treści, statutu szkoły, zasad oceniania oraz potrzeb konkretnego zespołu klasowego.