Wymagania edukacyjne z geografii powinny porządkować nie tylko zakres wiadomości, lecz także pracę z mapą, danymi, wykresami, geoinformacją i obserwacją terenową. Ten edytowalny dokument dla klasy V na rok szkolny 2026/2027 przedstawia wymagania w przejrzystej strukturze, ułatwiającej planowanie pracy, ocenianie i przekazywanie informacji zwrotnej.
Materiał opracowano w odniesieniu do podstawy programowej obowiązującej w klasach V–VIII w roku szkolnym 2026/2027. Wskazane powiązania międzyprzedmiotowe mają charakter informacyjny i nie są formalnymi modułami nowej podstawy wdrażanej od klasy IV.
Zakres dokumentu jest dostosowany do danej klasy:
klasa V – mapa Polski, krajobrazy Polski, lądy i oceany oraz krajobrazy świata;
klasa VI – ruchy Ziemi, współrzędne geograficzne, geografia Europy i państwa sąsiadujące z Polską;
klasa VII – środowisko, ludność, osadnictwo, gospodarka i regiony Polski oraz praca terenowa;
klasa VIII – Azja, Afryka, obie Ameryki, Australia, Oceania, obszary polarne i zależności globalne.
Co zawiera każda karta?
Każda karta obejmuje:
obserwowalny efekt uczenia się,
odniesienie do podstawy programowej,
powiązania międzyprzedmiotowe,
kryteria sukcesu,
możliwe dowody osiągnięcia umiejętności,
wymagania na oceny 2–6.
Dokument pozwala oceniać nie tylko znajomość nazw, pojęć i faktów, lecz także:
korzystanie z map drukowanych i cyfrowych,
odczytywanie wykresów, tabel, klimatogramów i danych statystycznych,
określanie położenia i analizowanie przestrzeni,
wyjaśnianie zależności między środowiskiem a działalnością człowieka,
porównywanie państw i regionów,
formułowanie wniosków na podstawie kilku źródeł,
prowadzenie obserwacji i prostych badań terenowych,
krytyczne korzystanie z informacji geograficznych.
Wymagania na oceny 2–6
Poziomy wymagań zostały uporządkowane z wykorzystaniem zrewidowanej taksonomii Blooma:
2 – rozumienie,
3 – zastosowanie,
4 – analizowanie,
5 – ocenianie,
6 – tworzenie.
Taksonomia porządkuje wzrost złożoności działania, ale nie jest automatycznym przelicznikiem procesu poznawczego na stopień. Przy ustalaniu oceny uwzględnia się pełny opis wymagania, samodzielność, poprawność, trafność zastosowanej metody, sposób wykorzystania map i danych, jakość wniosków, uzasadnienie oraz umiejętność poprawiania własnej pracy.
Ocena 6 nie oznacza realizowania treści spoza programu. Wskazuje na samodzielne, świadome i twórcze wykorzystywanie wiadomości oraz umiejętności przewidzianych dla danej klasy.
Kryteria sukcesu i możliwe dowody
Kryteria sukcesu pokazują, po czym można rozpoznać opanowanie konkretnej umiejętności. Pomagają uczniowi zrozumieć oczekiwania, a nauczycielowi planować zadania, formułować informację zwrotną i uzasadniać ocenę.
Możliwe dowody osiągnięcia umiejętności pokazują, w jakiej formie uczeń może wykazać, że opanował określone wymaganie. Ułatwiają nauczycielowi rzetelne ocenianie na podstawie różnych, obserwowalnych rezultatów pracy, a nie jednego rodzaju zadania. Jednocześnie zwiększają przejrzystość wymagań dla ucznia i rodzica, ponieważ wskazują, po czym można rozpoznać osiągnięcie danej umiejętności.
Dowodem może być między innymi:
praca z mapą lub globusem,
analiza wykresu, tabeli, danych albo klimatogramu,
odpowiedź ustna lub pisemna,
karta pracy i rozwiązanie zadania,
prezentacja, projekt lub mapa cyfrowa,
obserwacja i dokumentacja terenowa,
model, schemat lub profil terenu,
portfolio, samoocena albo poprawiona wersja pracy.
Katalog dowodów jest otwarty. Uczeń nie musi wykonywać wszystkich wskazanych form, a tę samą umiejętność może potwierdzić w różnych sytuacjach.
Co wyróżnia materiał?
zakres dostosowany do treści realizowanych w danej klasie,
wymagania na oceny 2–6,
odniesienia do podstawy programowej,
nacisk na pracę z mapą, danymi i geoinformacją,
uwzględnienie obserwacji oraz pracy terenowej,
kryteria sukcesu i różnorodne dowody osiągnięcia umiejętności,
edytowalna forma umożliwiająca dostosowanie dokumentu do programu nauczania, statutu szkoły i potrzeb uczniów.
Materiał może być wykorzystywany podczas planowania nauczania, oceniania bieżącego, przekazywania informacji zwrotnej, rozmów z uczniem i rodzicem oraz klasyfikacji śródrocznej i rocznej.
Narzędzie ma charakter bazowy i edytowalny. Przed wykorzystaniem warto sprawdzić zgodność z realizowanym programem nauczania, zasadami oceniania obowiązującymi w szkole oraz rozpoznanymi potrzebami edukacyjnymi uczniów.