Wymagania edukacyjne z historii powinny porządkować nie tylko zakres wiadomości, lecz także pracę ze źródłem, chronologią, mapą, przyczynami i skutkami wydarzeń oraz tworzeniem uzasadnionej narracji historycznej. Ten edytowalny dokument dla klasy IV na rok szkolny 2026/2027 został opracowany w odniesieniu do nowej podstawy programowej obowiązującej od 1 września 2026 r.
Materiał obejmuje między innymi:
historię jako naukę i pracę ze źródłami,
historię rodzinną, lokalną i regionalną,
wspólnotę państwową i pamięć historyczną,
chronologię oraz przestrzeń historyczną,
pierwsze cywilizacje,
dziedzictwo starożytnej Grecji i Rzymu,
narodziny chrześcijaństwa,
średniowieczną Europę,
początki państwa polskiego,
tworzenie wypowiedzi i narracji historycznej.
Podstawa programowa ujmuje część treści łącznie dla klas IV–VI. Dokument operacjonalizuje wymagania na poziomie klasy IV, ale przed wdrożeniem powinien zostać dostosowany do kolejności i zakresu programu nauczania przyjętego w szkole.
Każda karta zawiera:
obserwowalny efekt uczenia się,
odniesienie do podstawy programowej,
kryteria sukcesu,
możliwe dowody osiągnięcia umiejętności,
wymagania na oceny 2–6,
oznaczenie formalnego powiązania wybranych treści z modułem interdyscyplinarnym.
Oznaczenie modułu wskazuje związek treści historycznych z modułem przewidzianym w nowej podstawie programowej. Moduł nie jest osobnym przedmiotem ani podstawą do wystawienia odrębnej oceny.
Wymagania na oceny 2–6
Poziomy wymagań zostały uporządkowane z wykorzystaniem zrewidowanej taksonomii Blooma:
2 – rozumienie,
3 – zastosowanie,
4 – analizowanie,
5 – ocenianie,
6 – tworzenie.
Taksonomia pokazuje wzrost złożoności działania, ale nie jest automatycznym przelicznikiem procesu poznawczego na stopień. Przy ustalaniu oceny znaczenie mają pełny opis wymagania, samodzielność, poprawność, umiejętność zastosowania wiadomości, analiza źródeł, uzasadnienie wniosków, dostrzeganie różnych perspektyw oraz refleksja nad własną pracą.
Ocena 6 nie wymaga realizowania treści spoza programu klasy IV. Oznacza samodzielne, świadome i twórcze wykorzystywanie wiadomości oraz umiejętności przewidzianych dla ucznia.
Kryteria sukcesu i możliwe dowody
Kryteria sukcesu pokazują uczniowi i rodzicowi, po czym można rozpoznać opanowanie określonej umiejętności. Pomagają również nauczycielowi planować zadania, formułować informację zwrotną i uzasadniać ocenę.
Możliwe dowody osiągnięcia umiejętności pokazują, w jakiej formie uczeń może wykazać, że opanował określone wymaganie i są ściśle związane z doświadczeniami edukacyjnymi. Ułatwiają nauczycielowi rzetelne ocenianie na podstawie różnych, obserwowalnych rezultatów pracy, a nie jednego rodzaju zadania. Jednocześnie zwiększają przejrzystość wymagań dla ucznia i rodzica, ponieważ wskazują, po czym można rozpoznać osiągnięcie danej umiejętności.
Dowodem może być między innymi praca ze źródłem, analiza mapy, oś czasu, karta wydarzenia, wypowiedź ustna lub pisemna, notatka, prezentacja, projekt, mapa narracyjna, wywiad, wystawa, podcast, praca terenowa, samoocena albo poprawiona wersja pracy.
Katalog dowodów jest otwarty. Uczeń nie musi wykonywać wszystkich wskazanych form, a tę samą umiejętność może potwierdzić w różnych zadaniach.
Co wyróżnia materiał?
uwzględnia nową podstawę programową dla klasy IV,
porządkuje wymagania na oceny 2–6,
łączy wiadomości historyczne z pracą ze źródłami i mapą,
rozwija rozumienie chronologii, przyczyn i skutków,
wspiera tworzenie narracji historycznej i uzasadnianie wniosków,
zawiera kryteria sukcesu i różnorodne dowody osiągnięcia umiejętności,
jest edytowalny i możliwy do dostosowania do programu nauczania, statutu szkoły oraz potrzeb uczniów.
Narzędzie ma charakter bazowy i edytowalny. Przed wykorzystaniem warto sprawdzić zgodność z realizowanym programem nauczania, zasadami oceniania obowiązującymi w szkole oraz rozpoznanymi potrzebami edukacyjnymi uczniów.