Rozbudowana baza wymagań edukacyjnych z wychowania fizycznego dla klasy I szkoły podstawowej na rok szkolny 2026/2027, przygotowana w przejrzystej formule tabel ze skalą 2–6.
Materiał został opracowany z myślą o nauczycielach, którzy chcą odejść od bardzo ogólnych zapisów typu „uczeń wykonuje ćwiczenie poprawnie” i zastąpić je konkretnymi opisami pokazującymi, jak rozwija się dana umiejętność ruchowa.
Największą zaletą tabel jest możliwość zestawienia pięciu poziomów tej samej kompetencji obok siebie. Dzięki temu nauczyciel może szybko zobaczyć, czym różni się wykonanie wymagające bezpośredniego wsparcia od wykonania według wzorca, działania samodzielnego, dostosowania ruchu do zmienionej sytuacji czy stworzenia własnego rozwiązania.
W materiale zastosowano pięciostopniową skalę psychomotoryczną:
2 – wykonuje z pomocą,
3 – wykonuje według wzorca,
4 – wykonuje sprawnie i samodzielnie,
5 – dostosowuje do sytuacji,
6 – tworzy własne rozwiązania ruchowe.
Skala porządkuje przede wszystkim rosnącą samodzielność psychomotoryczną ucznia, a nie jego wynik sportowy. Dokument zakłada ocenianie konkretnej kompetencji na podstawie różnych, powtarzalnych obserwacji i nie przewiduje obliczania średniej z poziomów poszczególnych obszarów.
Materiał obejmuje siedem kluczowych obszarów:
zdrowie, aktywność i samodzielność ruchową,
diagnozowanie rozwoju sprawności,
chód, bieg, skok i pokonywanie przeszkód,
równowagę, gimnastykę, postawę i rytm,
rzut, chwyt, odbicie, prowadzenie i kopnięcie,
zabawy, gry, współpracę i fair play,
bezpieczeństwo w sali, na drodze i w terenie.
W każdym obszarze nauczyciel może obserwować nie tylko sam efekt wykonania, ale również sposób działania ucznia. Znaczenie mają m.in. bezpieczeństwo, kontrola ciała, właściwe tempo, orientacja w przestrzeni, samodzielność, reagowanie na sygnały, umiejętność zastosowania informacji zwrotnej oraz zdolność dostosowania ruchu do sytuacji.
Przykładowo w obszarze chodu, biegu, skoku i pokonywania przeszkód uczeń może rozpoczynać od wykonywania podstawowych ruchów po pokazie i z podpowiedziami. Następnie odtwarza poznany układ, samodzielnie łączy kilka form ruchu, dostosowuje tempo i kierunek do zmienionych warunków, a na najwyższym poziomie może zaproponować własny bezpieczny fragment toru i zmodyfikować go po próbie.
Podobna progresja pojawia się w pracy z piłką i innymi przyborami. Uczeń przechodzi od prostego naśladowania toczenia, podania, rzutu, chwytu czy kopnięcia do samodzielnego kontrolowania kierunku i siły, dostosowywania działania do partnera i przestrzeni oraz tworzenia własnego zadania ruchowego.
Materiał uwzględnia również współpracę i fair play. W klasie I istotne są m.in. reagowanie na sygnały prowadzącego, respektowanie prostych reguł, czekanie na swoją kolej, współdziałanie z partnerem, właściwe reagowanie na wynik oraz zgłaszanie niebezpiecznych zachowań.
Dokument może być wykorzystywany jako baza do:
przygotowania szkolnych wymagań edukacyjnych,
tworzenia kryteriów sukcesu,
obserwacji konkretnych kompetencji ruchowych,
formułowania informacji zwrotnej,
wskazywania mocnych stron ucznia,
określania aktualnych trudności,
planowania następnego kroku,
dokumentowania postępu na przestrzeni roku szkolnego,
przygotowywania bardziej precyzyjnej oceny opisowej.
Wychowanie fizyczne ma swoją specyfikę, dlatego materiał nie sprowadza oceny do szybkości, liczby powtórzeń, celności czy wyniku gry. Przy ustalaniu poziomu należy uwzględniać m.in. wysiłek ucznia, systematyczność udziału, aktywność, bezpieczeństwo i rzeczywisty postęp. Wymagania powinny być również dostosowane do możliwości psychofizycznych ucznia i – jeśli ma to zastosowanie – zaleceń lekarza.
Ważne: jest to bazowy materiał do dalszego opracowania, a nie gotowy dokument do bezrefleksyjnego zastosowania w każdej szkole. Przed wykorzystaniem należy go zrewidować z programem wychowania fizycznego realizowanym przez nauczyciela, zakresem rzeczywiście prowadzonych aktywności, warunkami lokalowymi szkoły, dostępnym sprzętem oraz potrzebami i możliwościami konkretnej grupy uczniów. Siedem obszarów stanowi metodyczne uporządkowanie treści, a nie odrębną podstawę programową.